نکاتی پراکنده درباره هدیه‌ی سال نو – تقویم و سررسید، یا کتاب؟

(نوشته شده در ۲۹ بهمن ۹۵)

.

هر سال و با نزدیک شدن به ماه‌های پایانی سال، شرکت‌ها و سازمان‌های زیادی مشغول سفارش هدایای تبلیغاتی به ویژه تقویم و سررسید، و دادن این نوع هدایا به مشتریانشان هستند.

چند وقتی هم هست که در جاهای مختلف از ارجحیت کتاب بر هدایای سنتی می‌شنویم. از طرفی، انصافا حس خوب هدیه گرفتن یک تقویم در آستانه‌ی سال جدید، حسی نیست که بشود آن را انکار یا پنهان کرد.

خلاصه در این گرداب انواع نظرات و سلایق و جدال بین منطق و احساس، بعضی نکاتی که در این رابطه به ذهنم می‌رسد را اینجا می‌نویسم:

۱ هدیه‌ی کتاب بجای سررسید، ایده‌آل‌نگری یا واقع‌بینانه؟

هر چند در این باره نظرات متفاوت‌اند، فکر می‌کنم ایده‌ی دادن کتاب بجای سررسید (به عنوان هدیه‌ی تبلیغاتی)، اگر چه ایده‌ی ارزشمندی است، اما در شرایط امروز عملی نیست. و – به دلایل زیر – فکر می‌کنم کتاب در «کوتاه مدت» ، نمی‌تواند «جایگزین» سررسید و تقویم‌های اهدایی شود.

اما چرا اینطور فکر می‌کنم؟

طبیعتا همه‌ی ما دوست داریم هدایایی را بگیریم که می‌پسندیم – نه هدایایی را که هدیه دهنده می‌پسندد – لذا به نظر می‌رسد هدیه‌ی کتاب به افرادی که مطمئن هستید آنقدر در اسمارت فون خود غرق‌ند که حتی لای آن را باز نخواهند کرد، چندان با منطق «بازاریابی» جور نباشد. (شاید بتوان آن را با دادن هدیه‌ی چادر مشکی، به فردی غیرمسلمان مقایسه کرد – که در آن هدیه با معیار و ملاک‌های هدیه‌دهنده تهیه شده و نه گیرنده‌ی هدیه.)

مگر اینکه بخواهید که با هدف «کمک به صنعت چاپ و نشر کتاب» کشور (که اتفاقا هدف ارزشمندی نیز هست) این کار را بکنید و نه صرفا با هدف بازاریابی یا تبلیغات. که در این صورت، شاید یک راه عملی‌تر، کاستن از حجم‌ریالی و تعداد سررسید‌ و تقویمهای اهدایی در هر سال، و جایگزین کردن تدریجی کتاب (و شاید سایر هدایای فرهنگی) با آن باشد. تا بعد از چند سال و به تدریج بتوان به نقطه‌ای رسید که هدایای بهتری جایگزین تقویم و سررسید گردند.

۲ اگر خواستیم سررسید یا تقویم بدهیم …

(مطمئن نیستم، اما ) آنچنان که در اطرافم می‌بینم، در سال‌های اخیر و با زیاد شدن شرکت‌های تبلیغاتی و چاپخانه‌ها و القای آنان درباره‌ی «سرمایه‌گزاری بودن تبلیغات»، بسیاری از صاحبان کسب و کارهای کوچک و متوسط (همچون کسب و کارهای بزرگ) تصمیم به چاپ سررسید و انواع تقویم می‌گیرند که – باز هم به تجربه‌ی شخصی – حجم زیادی از این هزینه‌ها، با کمترین فایده‌ی بازاریابی به هدر می‌رود.

در هر صورت، اگر خواستیم برای تبلیغات از تقویم یا سررسید استفاده کنیم، فکر می‌کنم یکی از نکات مهمی که باید حواسمان باشد این است که مشتری را با تبلیغ و اسم برند خودمان خفه نکنیم. زیرا به نظر می‌رسد هدایایی که در آنها، حجم تبلیغات زیاد باشد با احتمال بیشتری بلا استفاده مانده و یا به دانش‌آموزان و دانشجویان خانواده یا بستگان داده می‌شود.

مثال از این دست کم نیست.

شاید شما هم دقت کرده باشد، در برخی سررسید‌ها تبلیغ دهنده در تمام صفحات نام خود را هم بصورت سربرگ و هم بصورت کم رنگ (شبیه واترمارک) در میانه‌ی صفحه چاپ می‌کند. حتی گاهی جلد را هم اختصاصی می‌کنند و از هر سانتی متر مربع آن هم برای اهداف تبلیغاتی استفاده می‌کنند.

یا تقویم‌های دیواری یا رومیزی که چپ و راست آن را تبلیغات گرفته است.

اگر بخواهم حرف‌هایم را جمع‌بندی و خلاصه‌ کنم:

اولا. ببینیم هدیه‌ای بهتر از تقویم و سررسید دم دست خود نداریم؟ هدیه‌ای متفاوت که بتواند مشتری را خوشحال‌تر و در نتیجه ما را در ذهن او متمایزتر نماید؟

دوم. اینکه در صورت چاپ تقویم و سررسید، حجم تبلیغات خود را در حداقل ممکن انجام بدهیم – تا گیرنده‌ی هدیه با احساسِ گرفتنِ یک هدیه (نه یک بسته‌ی تبلیغاتی)، هم حال خوبی را تجربه کرده و هم از آن استفاده کند.

.

پی‌نوشت۱. می‌خواهم از یکی از هدایای که نکته‌ی بالا در آن رعایت شده است را در اینجا بیاورم. این تقویم را در نمایشگاه کتاب امسال و از غرفه‌ی نشر البرز هدیه گرفتم.

نکاتی برای هدیه‌ سررسید

راستش را بخواهید وقتی آن را هدیه می‌گرفتم، فکر نمی‌کردم آن را به دیوار بزنم. اما به هر حال آن را به خانه آوردم.

وقتی سر حوصله تقویم را نگاه کردم، از تصاویر زیبا و بیت هایی از «عالی جناب سعدی» بسی حظ بردم و آن را به دیوار (و جای قدیمی تقویم دیواری) آویختم 🙂

(همانطور که در تصویر مشخص است، لوگوی نشر البرز با خطی نسبتا کوچک – که خیلی به چشم نمی‌زند – در گوشه‌ی سمت راست پیداست.)

پی‌نوشت۲. لینک‌های مفید:

انتخاب کتاب مناسب برای هدیه تبلیغاتی سال نو (محمدرضا شعبانعلی)

انتخاب بهترین هدیه تبلیغاتی (سایت متمم)

پی‌نوشت۳. انتخاب بیت‌ها را خیلی دوست دارم.

بیت مربوط به بهمن ماه هم در تصویر مشخص است:

کام جویان را ز ناکامی چشیدن چاره نیست

بر زمستان صبر باید طالب نوروز را

_سعدی